گیشا در مقایسه با بوربون، مروری مختصر بر گونه های قهوه قسمت دوم

زمان مورد نیاز برای مطالعه : 5 دقیقه

در سراسر دنیا انواع بسیار زیادی از قهوه وجود دارد و مسلم است که نمی‌توان همه آن‌ها را در یک مقاله پوشش دهیم. با این حال، قصد داریم نگاهی اجمالی به برخی از معروف‌ترین و قابل توجه‌ترین انواع گونه عربیکا داشته باشیم.

تایپیکا (Typica)

قهوه تایپیکا یکی از اولین و مهمترین انواع قهوه است. این نوع قهوه قرن‌ها قدمت دارد و بسیاری دیگر از انواع قهوه از آن مشتق شده‌اند. مهمترین انواع قهوه تایپیکا شامل قهوه جاوا (Java)، ماراگوگایپ و تیمور دورگه (Timor Hybrid) می‌شود که در مورد تیمور دورگه بیشتر توضیح خواهیم داد.

گیاه قهوه تایپیکا را در امریکای مرکزی، جامائیکا و آسیا خواهید یافت. انجمن تحقیقات جهانی قهوه خصوصیات این گیاه را باروری و ثمره کم، کیفیت بالا و حساس به پوسیدگی و آفات اعلام کرده است. فنجان قهوه تهیه شده از قهوه تایپیکا دارای ویژگی‌هایی نظیر شفافیت و طعم ترش و شیرین خواهد بود.

بوربون (Bourbon)

بوربن را باید جهش طبیعی تایپیکا به شمار آورد. این گیاه، یک گیاه قهوه با کیفیت بالا و ثمره متوسط ​​است که به خاطر طعم شیرین خود شناخته شده است. با این حال، همچنان مقاومت کم در برابر پوسیدگی، دانه‌های کرم خورده و دیگر بیماری‌ها و آفات در این گیاه نیز وجود دارد. این گیاه معمولا در کشورهای بروندی و رواندا از افریقای مرکزی و همچنین در سراسر امریکای جنوبی رشد می‌کند.

دلیل این که چرا باید در مورد قهوه‌ بوربون بدانید و آن را بشناسید، با قهوه تایپیکا مشترک است: این گیاه یکی از اولین انواع قهوه‌ است و باعث به وجود آمدن تعدادی دیگر از انواع قهوه شده است.

مروارید اتیوپی (Ethiopian Heirloom)

در حالی که اکثر انواع قهوه عربیکا از قهوه تایپیکا یا بوربن مشتق شده است، اما اصل قهوه از کشور اتیوپی می‌آید. “کیو گارنز” (Kew Gardens) ثابت کرده است که این کشور دارای 95 درصد از تنوع ژنتیکی قهوه است.

هنگامی که عبارت “مروارید اتیوپی” را بر روی یک بسته قهوه مشاهده می‌کنید، به این معنی است که احتمالا گیاه آن به صورت وحشی رشد کرده یا نهایتا در باغی با حداقل کنترل انسانی پرورش یافته است.

تیمور دورگه (Timor Hybrid)

تیمور دورگه یک قهوه بحث برانگیز است، زیرا این گیاه، ترکیبی طبیعی و خودبخودی از دو گونه عربیکا و روبوستا است. روبوستا گونه‌ای از قهوه‌ است که قوی‌تر و مقاوم‌تر است. این گونه قهوه‌ در برابر پوسیدگی و آفات مقاوم است. در عین حال، ویژگی‌های عطر و طعم آن نیز جذابیت کمتری دارد.

در نتیجه، این قهوه منحصر‌به‌فرد برای پرورش بسیاری از رقم‌های قهوه‌ به ویژه کاتیمورها (Catimor) و سارچیمورها (Sarchimor) استفاده شده است. کاتیمورها گروهی ترکیبی از کاتورا و تیمور دورگه هستند. سارچیمورها نیز گروهی ترکیب از ویلا سارچی (Vila Sarchi) و تیمور دورگه محسوب می‌شوند. برای نمونه این گروه می‌توان به کاستیلو (Castillo)، کلمبیا (Colombia) و مارسلسا (Marsellesa) اشاره کرد.

خریداران متخصص قهوه می‌توانند قهوه تیمور دورگه را با هر نوع قهوه دیگر ترکیب کنند. با این حال، برخی تولیدکنندگان معتقدند قهوه‌هایی که در ارتفاعات پایین‌تر رشد پیدا می‌کنند و مقاومت کمتری نسبت به پوسیدگی و آفات دارند، به صورت بالقوه ریسک کمتری برای کاهش کیفیت و ارزش فنجان قهوه تولیدی دارند.

گشا یا گیشا (Gesha / Geisha)

اصالت قهوه‌ گشا یا گیشا به روستای گشا اتیوپی برمی‌گردد. با این حال، این قهوه‌ تا سال 2003 در پاناما تحت بررسی قرار داشت. پس از آن، گیشای پانامایی به یکی از معروف‌ترین قهوه‌های این صنعت تبدیل شده است. بیشتر فینالیست‌های جام قهرمانی باریستا از این قهوه استفاده می‌کنند. در این اواخر نیز قیمت بسیار بسیار بالای این قهوه نشان از برتری البته انحصاری شدن گیشا است.

از ویژگی‌های مشخص این قهوه می‌توان به حالت چای مانند همراه با عطر یاسمن، شکوفه پرتقال و ترنج، و گل‌های ملایم اشاره کرد.

گیاه گیشا در ارتفاع بالا بهترین رشد را دارد. انجمن تحقیقات جهانی قهوه توصیه می‌کند که در ارتفاعی معادل 1400 متر بالاتر از سطح دریا یا بیش از آن این گیاه کشت شود. به همین ترتیب، با کاهش ارتفاع، باروری و ثمره این گیاه کمتر می‌شود و ممکن است حساس‌تر هم باشد.

همان‌طور که این قهوه‌ با قیمت‌های گزاف به فروش می‌رسد، شاهد داستان‌های تلخی از ورشکست شدن تولیدکنندگانی که سعی داشتند گیشا را خارج از پاناما کشت کنند، بوده‌ایم. گیاهان بسیاری از این افراد به دلیل ناسازگاری آب و هوا از بین رفته‌اند.

دورگه‌های (F1 Hybrids)

دورگه‌های F1  در واقع نسل جدیدی از انواع قهوه‌ است. گیاه این نوع قهوه به صورت بالقوه می‌تواند با کیفیت بالا، مقاوم در برابر پوسیدگی و باروری و ثمره بالا باشد. گیاه دورگه‌های F1  معمولا در گلخانه‌های پیشرفته به صورت انبوه تولید می‌شوند. سنترو مریکانو (Centroamericano) یکی از قابل توجه‌ترین ارقام دورگه‌های F1 به شمار می‌رود. سنترو مریکانو موفق به دریافت جام برتر در نیکاراگوئه شده است.

از مهمترین نکات مربوط به دورگه‌های F1 برای تولیدکنندگان باید به این مسئله اشاره کرد که آن‌ها معمولا گران‌تر می‌شوند و دستیابی به آن‌ها نیز سخت‌تر می‌گردد. آن‌ها به جای بذر، به صورت توده‌های انبوه قلمه در گلخانه‌های پیشرفته با آزمایشگاه‌های مدرن کشت بافت تکثیر می‌شوند. این کار امری ضروری است، زیرا جوانه‌های بذرهای آن‌ها (که به اصطلاح F2 یا نسل دوم نامیده می‌شوند) الزاما همان همان ویژگی‌های عالی گیاه مادر F1 را نخواند داشت. به عبارت دیگر، کشاورزان نمی‌توانند بر روی ثمره و کیفیت این گیاه به صورت قطعی حساب کنند. به همین دلیل است که انجمن تحقیقات جهانی قهوه‌ توصیه می‌کند که تولیدکنندگان فقط از گلخانه‌های معتبر این گیاه را خریداری کنند.

کاتورا (Caturra)

کاتورا در واقع یک جهش طبیعی گیاه قهوه‌ بوربون به شمار می‌رود. این گیاه، درختی کوتاه قد  با باروری و ثمره‌ای متوسط و کیفیتی متوسط است که اندازه دانه‌های آن نیز متوسط است. جالب است بدانید که انجمن تحقیقات جهانی قهوه “ثمره متوسط” را “مشابه کاتورا” توصیف می‌کند. این گیاه نیز به پوسیدگی و آفات حساس است. گیاه قهوه ‌کاتورا معمولا در سراسر برزیل و امریکای جنوبی رشد می‌کند. این نوع قهوه‌ به دلیل رایج بودن آن در این فهرست ذکر شده است.

کاتوای (Catuai)

کاتوای را می‌توان حد وسط کاتورا و موندو نوو (Mundo Novo) دانست. بسیاری از ویژگی‌های این نوع قهوه‌ مشابه کاتورا است. از جمله ویژگی‌های مشترک این دو نوع قهوه ‌می‌توان به ثمره متوسط، کیفیت متوسط، اندازه متوسط دانه، کوتاه قد بودن و حساسیت به پوسیدگی و آفات اشاره کرد.

کلام آخر

این مقاله تنها دریچه‌ای به دنیای شگفت‌انگیز انواع قهوه است. بسیاری از انواع دیگر قهوه وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرند. قهوه‌هایی نظیر پاکاس (Pacas)، پاکامارا (Pacamara)، مارا کاتورا (Maracaturra)، رام سودان (Rume Sudan)، لائورینا (Laurina)، SL-28، SL-34 و … از جمله این موارد هستند.

به تولیدکنندگان توصیه می‌شود گونه و نوع قهوه‌ خود را با دقت انتخاب کنند. آن‌ها باید تحقیقاتی انجام دهند. نیازهای پرورش هر کدام از انواع قهوه را بشناسند و از ریسک‌های همراه با آن‌ها مطلع شوند. هنگام کاشت یک گونه جدید، ابتدا به آرامی و با اختصاص دادن بخش کوچکی از مزرعه خود اقدام کنید.

برای شما به عنوان دوستداران قهوه، چشیدن مزه تعداد زیادی از انواع قهوه‌ امکان‌پذیر است. هنگام نوشیدن هر کدام از آن‌ها، به اختلاف انواع قهوه توجه کنید. هر قهوه را با دیگر انواعی که در همان منطقه یا مناطق دیگر رشد کرده‌اند، مقایسه کنید. زمانی که در مورد انواع قهوه یادگیری خود را آغاز می‌کنید، این آگاهی بر روی فنجان قهوه شما تاثیر مثبت می‌گذارد.

امتیاز شما به این مطلب

عضویت در خبرنامه

اگر می‌خواهید از آخرین مقالات ما و جشنواره های فروش ویژه قهوه ایلیا مطلع شوید ، ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

به جمع اعضای خبرنامه قهوه ایلیا ، خوش آمدید .

جلال رمضانی
جلال رمضانی
کارشناس مترجمی زبان انگلیسی هستم. از سال 91 درزمینه های تدریس و ترجمه فعالیت داشته و از سال 95 همکاری خود را به عنوان مترجم و کارشناس تولید محتوی با قهوه ایلیا آغاز کرده ام .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *