کافه و کافه نشینی قسمت اول؛ شروع عصر کافه نشینی

کافه و کافه نشینی

آیا می‌دانید عصر کافه و کافه نشینی از چه زمانی آغاز شده است؟ در واقع کافه مکانی است میان واقعیت و غیر واقعیت. هنگامی که به کافه می‌روید، زندگی واقعی خود را ترک می‌کنید. زندگی‌ای که در آن شما شغلی دارید، یا وظایفی برای انجام دادن، یا دوستان و بستگانی که وظیفه دارید به آنها سر بزنید. همینطور اهدافی که باید تلاش کنید تا به آنها برسید. چیزهایی که باید آنها را بخرید و برنامه‌هایی که باید به آنها عمل کنید. اینها همه واقعیت زندگی شما را تشکیل می‌دهند. برای حفظ آنها مدام در حرکت و تکاپو هستید. اما در کافه شما ناگهان از حرکت باز می‌ایستید.گوشه‌ای می‌نشینید و بندهای زمان را از دست و پای خود باز می‌کنید.

کافه؛ مکانی برای بازگشت به آرامش حقیقی

 در حقیقت کافه به فضایی اشاره دارد که در آن شما قوانین زندگی واقعی ( بهره کشی از وقت، سودمندی، هدفمندی و… ) را ناگهان بی اعتبار می‌بینید. وضعیت درون کافه نوعی زندگی است ( گوش کردن، نشستن، حرف زدن، آشنا شدن، نگاه کردن، خوردن ) و تا حدودی واقعی.

کافه به ما اجازه می‌دهد تا برای مدت کوتاهی زندگی را در مفهوم زیبا و شاعرانه‌ی آن همچون یک کودک یا انسان اولیه‌ای که خود کودک طبیعت است، تجربه کنیم و دوباره به زندگی مسخ شده‌ی بیرون بازگردیم. از سوی دیگر، کافه آرامش نخستین و از دست رفته‌ی انسان را به بهترین شکل به او بازمی‌گرداند. کافه وقفه‌ای شیرین و خوشایند را در میان ریتم تند و خشن زندگی ایجاد می‌کند.

زندگی کافه نوعی زندگی فانتزی است؛ درست مثل مهمان بازی‌های دوران کودکی؛ همان قدر جذاب و همان قدر تصنعی و همان قدر شبیه به الگوهای واقعی.

حتما مطالعه کنید : یادداشت‌هایی در باب کافه

آغاز کافه و کافه نشینی

کافه و کافه نشینی

آغاز جنبش کافه و کافه نشینی در جهان با انقلاب کبیر فرانسه آغاز شد. انقلاب فرانسه در قرن هجدهم میلادی و طی سال‌های 1789 تا 1799 اتفاق افتاد و دوره‌ای از دگرگونی‌های اجتماعی سیاسی در تاریخ سیاسی فرانسه و اروپا به دست ملت فرانسه بود. این انقلاب، یکی از چند انقلاب مادر در طول تاریخ جهان است که پس از فراز و نشیب‌های بسیار، منجر به تغییر نظام سلطنتی فرانسه شد. پس از انقلاب فرانسه در ساختار اجتماعی، روشنفکران و حکومتی فرانسه، که پیش از آن سلطنتی با امتیازاتی برای طبقه‌ی اشراف بود، تغییراتی بنیادین ایجاد شد. کلاب‌های انقلابی در انقلاب فرانسه را می‌توان آغاز کافه‌نشینی (شاید سیاسی) دانست، یعنی گرد هم آمدن در یک محیط بیرونی، برای سرگرمی و همچنین بطور همزمان بحث و گفتگو.

این جنبش اجتماعی در قرن بیستم تا دهه‌ی ۱۹۸۰ به شدت رشد کرد و هر بار که جنبش‌های اجتماعی پدیدار می‌شد، کافه‌نشینی هم فراگیرتر می‌شد. جنبش کافه‌ نشینی از دهه‌ی ۱۹۶۰ همراه با مفهوم روشنفکری و دیگر شیوه‌ها به کشورهای دیگر جهان نیز سرایت کرد. در واقع در سال‌های ابتدایی، کافه نشینی مختص به افراد روشنفکر و عمدتا ثروتمند بود. بسیاری از شاعران و نویسندگان آن دوران با کافه نشینی خو گرفته بودند و بسیاری از آثار خود را در کافه می‌نوشته‌اند. ژان ژاک روسو، بنجامین فرانکلین و گوته از جمله فیلسوفان و اندیشمندان مهم و تاثیرگذار آن دوران بوده‌اند.

تاریخچه کافه و کافه نشینی در ایران  (1)

قهوه خانه در ایران برای نخستین بار در دوره‌ی صفویان و سلطنت شاه عباس اول در شهر اصفهان، پدید آمد. در این دوره با روی کار آمدن حکومت صفویه، دگرگونی‌های بنیادینی در بسیاری از عرصه‌های مذهبی، سیاسی، ادبی و… رخ داد که باید این برهه را در تاریخ ایران کم نظیر دانست. با مرکزیت یافتن مجدد اصفهان، این شهر کانون توجهات گوناگون و محل تجمع شاعران بزرگ شد. تشکیل مجالس و محافل ادبی در این شهر، موجب شد که شاعران این دوره طرز جدیدی را در سرودن شعر پیش بگیرند که تا پیش از این در ادب فارسی سابقه‌ای نداشت که در این میان نباید نقش و تاثیر قهوه خانه‌ها را در توسعه و ترویج این سبک و عمومی کردن شعر نادیده گرفت. در واقع از جاهایی که این گونه محفل‌های انس شاعران در آن بسیار تشکیل می‌شد قهوه‌خانه بود. لازم به ذکر است سبک اصفهان ( هندی ) از تاثیر همین جلسات قهوه خانه‌ای رشد و نمو پیدا کرد.

کافه و کافه نشینی

قهوه خانه‌های اصفهان از عهد شاه عباس اول تا پایان دوره‌ی صفوی، متعدد و محل اجتماع طبقات مختلف بود. معماری قهوه خانه‌های آن زمان در شهرهای گوناگون ایران متاثر از ویژگی های ساختمان ها و فرهنگ ساکنان آن شهر و نیازهای آنها بوده است. در تهران، قهوه خانه ها یک فضای سر باز با حوض و باغچه داشتند که آب جوی خیابان یا قنات در آن جاری بود. قهوه خانه ها محل نشست و برخواست اشخاص گوناگون به خصوص اهل فرهنگ و شاعران، اشراف و صرف غذاهایی مانند آبگوشت بود. نقالی، شاهنامه خوانی، شعرخوانی، غزل خوانی، مشاعره، قصه گویی، مناقب خوانی، مدایح خوانی، و سخنوری، ترنا بازی، بازی شاه و وزیر و فال حافظ… و در برخی از قهوه خانه ها مانند زائرآباد تهران، برنامه موسیقی و رقص و آواز و نمایش روحوضی نیز از دیگر برنامه های سرگرم کننده در قهوه خانه بود…


با بخش‌های بعدی ” کافه و کافه نشینی ” همراه باشید…

امید غفوری
امید غفوری
کارشناس مترجمی زبان انگلیسی است و از سال 92 در زمینه های مختلف زبان از جمله ترجمه و تدریس فعالیت داشته است. وی سابقه فعالیت در چند سایت مختلف را به عنوان نویسنده و مترجم دارد و از سال 95 به تیم قهوه ایلیا پیوسته است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *